Pisarze nurtu narodowego

Czytelnikom należy się jedno wyjaśnienie: co oznacza termin „pisarze nurtu narodowego”? Chodzi tu przede wszystkim o tych twórców, którzy w jakiś sposób byli powiązani z Narodową Demokracją. Nie musieli być członkami organizacji politycznej (tak było w wielu przypadkach), ale podzielali główne założenia programowe tego obozu politycznego, jego spojrzenie na sprawy polskie, polską historię.

Był przypadek Władysława Reymonta, który do końca życia przyjaźnił się z Romanem Dmowskim, ale nigdy nie angażował się w politykę. Był też przypadek Jana Kasprowicza, który związał się z Narodową Demokracją stricte politycznie.

Był i Henryk Sienkiewicz czy Stanisław Wyspiański, których fascynowała myśl Romana Dmowskiego, ale ich związki z ND były luźne. Autor szkiców podchodzi do tego pojęcia – „pisarze nurtu narodowego” – szeroko. Przeczytamy w tym zbiorze o literatach, którzy nie mieli żadnych związków z obozem narodowym, ale autor uznał ich twórczość za na wskroś narodową. I bardzo dobrze, bo pojęcie „narodowy" jest o wiele szersze niż „endecki”.

Zresztą sam Roman Dmowski, mający ambicje bycia twórcą, traktował swoje przyjaźnie z pisarzami poetami bardzo „liberalnie". Nigdy nie miał inklinacji do „ustawiania" ich pod kątem programu politycznego swojego obozu. Niektóre przyjaźnie szybko się kończyły, tak jak w przypadku Stefana Żeromskiego, ale zawsze zostawał szacunek.

Myślę, że szczególne podziękowania należą się Stanisławowi Stanikowi za przypomnienie współczesnym poetów pokolenia wojny ze „Sztuki i Narodu" oraz twórców związanych ze Stowarzyszeniem PAX po 1945 r. Mecenat PAX-u nad polską kulturą w okresie PRL to też jest wielka biała plama naszej świadomości. A przecież, kiedy czyta się o tych poetach, pisarzach czy krytykach literackich mogących tworzyć pod opiekuńczymi skrzydłami PAX-u, to dopiero wtedy dociera do nas prawda o tamtych czasach. Zofia Kossak, Jan Dobraczyński, Stanisław Rembek, Stanisław Cat-Mackiewicz, Melchior Wańkowicz, Antoni Gołubiew, Stanisław Grochowiak – te nazwiska mówią same za siebie.

Oddajemy do rąk czytelnikowi książkę wyjątkową – jest to podróż przez kilka wieków polskiej kultury i polskiej historii wdzianych przez pryzmat wielkich, znanych i mniej znanych polskich twórców. Ich losy i ich twórczość były ściśle związane z życiem narodu, w którym żyli i którego wzloty i upadki były przedmiotem ich troski. Warto to przypomnieć zwłaszcza dzisiaj, kiedy kultura stała się ogromnym śmietniskiem, polem do pseudokulturalnych eksperymentów, narzędziem do niszczenia narodów i ich tradycji.

książka
S. Stanik, „Pisarze nurtu narodowego”, Warszawa 2018, ss. 399.
Dystrybucja: Capitalbook

oto Jan Engelgard Jan Engelgard

polski historyk, publicysta i samorządowiec.
Redaktor "Myśli Polskiej" www.mysl-polska.pl

na ile punktów oceniasz?: 

Twoja ocena: brak
3.666665
Ogólna ocena: 3.7 (głosów: 3)

Tematy: 

Twój komentarz?

Filtered HTML

  • Allowed HTML tags: <a> <em> <i> <strong> <b> <cite> <blockquote> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <center> <h1> <h2> <h3> <h4> <h9> <img> <font> <hr> <span> <bgcolor> <del> <iframe> <span>
  • Youtube and Vimeo video links are automatically converted into embedded videos.
  • Lines and paragraphs break automatically.
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.

Plain text

  • No HTML tags allowed.
  • Lines and paragraphs break automatically.
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.