Anonim tzw. Gall - "Plankt na śmierć Bolesława Chrobrego"

Omnis etas, omnis sexus,
Omnis ordo currite...
(Carmen lugubre)

Ludzie wszelkiej płci i wieku! Wszystkie stany, spieszcie!
Pogrzeb króla Bolesława w bólu dziś obaczcie!
Nad wielkiego męża zgonem ze mną w płacz uderzcie!
Biadaż nam, o Bolesławie! Gdzież twa sława wielka?
Gdzie twe męstwo? Kędy blask twój? Kędy moc twa wszelka?
Jeno łzy ma dziś po tobie Polska-rodzicielka!

Podźwignijcie mnie mdlejącą, pany-towarzysze,
Wojownicy, niech współczucie z waszych ust posłyszę!
Żem dziś wdowa, żem samotna - spójrzcie, ach, przybysze!
Jakaż boleść, jaka żałość śród książąt Kościoła!
Wodze w smutku odrętwieli, pochylili czoła.
I kapłany, i dworzany - każdy "biada" woła.

Wy, Panowie, co nosicie łańcuch, znak rycerzy,
Coście dzień po dniu chadzali w królewskiej odzieży,
Wraz wołajcie: "Biada wszystkim! Wszędy ból się szerzy!"

Wy, matrony, swe korony rzućcie niepotrzebne!
W kąt schowajcie stroje cenne, złociste i srebrne,
W suknie strójcie się włosienne, żałosne i zgrzebne!

Przecz odchodzisz od nas, ojcze Bolesławie? ...Gorze!
Przecz mężowi tak wielkiemu śmierć zesłałeś, Boże?
Przecz nie dałeś i nam wszystkim umrzeć w jednej porze?

Cała ziemia opuszczona, wdowa swego króla,
Jako pusty dom bezpański, w którym wicher hula,
Pada, słania się w żałobie, ani się utula.

Wszyscy ze mną czcijcie pogrzeb męża tej zacności;
Bogacz, nędzarz, ksiądz czy rycerz, i wy, kmiecie prości,
Czy kto rodem jest z słowiańskich, czy z łacińskich włości!

Czytelniku, niech ma prośba nie będzie daremną;
I ty wzrusz się i łzę wylej, choćby potajemną!
Bo nieludzki byłbyś wielce, byś nie płakał ze mną!

Anonim tzw. Gall

Przekład Jόzef Birkenmajer lub Roman Grodecki

Głosów: 0


To jest: Iwan Godunow

Rytm w przekładzie

niestety nie dodaje dostojności tej pieśni żałobnej.
A nie wypada śpiewać tego w rytmie: "cysorz to ma klawe życie".

Dla ciekawych - białostockie prawykonanie pieśni DE MORTE BOLESLAUI CARMINA - po opuszczeniu 7 minut wstępu.

inpefessa: omnia nuda et aperta...

@IG

1/Fragment "Kroniki" w oryginale - ale o czym innym.

Hiis dictis cesar instrumenta fieri

arma capi

legiones dividi

signiferos tubis canere precepit;

et urbem undique ferro

flamma

machinis

expugnare cepit.

E contra cives se ipsos

per portas et turres dividunt;

propugnacula muniunt;

instrumenta parant;

lapides et aquam

super portas et turres comportant.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Igitur undique castrum appetitur;

et utrimque clamor ingens attolitur.

Theutonici castrum inpetunt;

Poloni se defedunt.

Undique tormenta molens emittunt;

baliste crepant;

iacula, sagitte per aëra volant;

clipei perforantur;

lorice penetrantur;

galee conquassantur.

Mortui corruunt;

vulnerati cedunt;

eorum loco sani succedunt.

Theutonici balistas introquebant;

Poloni tormenta cum balistis.

Theutonici sagittas;

Poloni iacula cum sagittis.

Theutonici fundas cum lapidibus rotabant;

Poloni lapides molares cum sudibus praecutis.

Theutonici trabibus protecti murum subire temptabant;

Poloni vero ignem comburentem

amque ferventem illis pro balneo temperabant.

Theutonici arietes ferreos turribus subducebant;

Poloni vero rotas calibe stellatas desuper evolvebant.

Theutonici scalis erectis superius ascendebant;

Poloni vero unicis affixos eos in aëra suspendebant.

2/Zagadnienie "rytm, a rym w sredniowiecznej poezji lacinskiej" i kwetia jej przekladow na polski to temat-rzeka......

To jest: Iwan Godunow

Powiedziałbym nawet,

że temat - morze, gdzie nurt może przybrać dowolny kierunek. Zwłaszcza gdy kopista-tłumacz zaplanuje sobie inne akcenty interpretacyjne. Dlatego zawsze powinno się znać także oryginał.
Proszę zauważyć np jak zmienia się dynamika przez samą formę zapisu (w oryginale - "schodki")

inpefessa: omnia nuda et aperta...

@IG

To nie o to chodzi. W pewnym momencie w wymowie lacinskiej zanikl iloczas. Sredniowieczni poeci lacinscy, w tym polscy, starali sie go rozpaczliwie podtrzymac. Nie wyszlo, bo juz go ani nie slyszano, ani nie wymawiano. Stad narodziny dynamiki rytm-rym.Tym zjawiskiem mozna wytlumaczyc caly pozniejszy rozwoj poezji europejskiej.

To jest: Iwan Godunow

Zgubili iloczas - powiada pan?

A mnie się wydawało, że łacinnicy wcześniej dojrzeli do białego wiersza, dojrzeli szerszy horyzont myśli, zrzucając "pęta i conventa".
Proszę przeczytać głośno w cytowanym przykładzie trywialny fragmet:

Theutonici trabibus protecti murum subire temptabant;
Poloni vero ignem comburentem
amque ferventem illis pro balneo temperabant.

Nie jestże to dowcipne?

inpefessa: omnia nuda et aperta...

@IG

Nie wolno stosowac nowoczesnego pojecia "wiersz bialy" do poezji lacinskiej w sredniowieczu.To zupelnie poza kontekstem.

To jest: Iwan Godunow

Naprawdę nie jestem przekonany.

Czytałem np uznawany za klasyczną poezję średniowieczną utwór Epistola ad dominicellam i myślę że Gall posłużył się właśnie taką "bielejącą" formą wiersza w swoim dziele kronikarza - wszak za poetę uchodzić nie pragnął. To była jego epistoła do potomnych, a więc nie uwodził adresata kunsztem swojego warsztatu. Dostosował raczej formę do opisywanego - i admirowanego - przedmiotu, by przekaz uczynić adekwatnym jego zwierciadłem.

inpefessa: omnia nuda et aperta...