Rzad Stanow Zjednoczonych toczyl wojne na Polwyspie Koreanskim, w Wietnamie i na znacznie mniejsza skale na Kubie, pod pretekstem obalenia komunistycznej tyranii i ustanowienia demokracji przedstawicielskich, ktore honorowalyby podstawowe prawa czlowieka. Po dzis dzien - pomimo upadku Zwiazku Sowieckiego, pomimo zakonczenia komunizmu w Europie Wschodniej i pomimo ogolnej liberalizacji prawie wszystkich wymienionych wyzej panstw komunistycznych Korea Polnocna, Wietnam i Kuba pozostaja formalnie komunistycznymi, po tym jak w zasadzie wygraly wojny ze Stanami Zjednoczonymi - albo poprzez osiagniecie sytuacji patowej (Korea Polnocna), przetrwanie (Kuba) lub de facto wygranie konwencjonalnej wojny (Wietnam). Tymczasem panstwa ktore byly komunistycznymi, ale nigdy nie byly zaangazowane ze Stanami Zjednoczonymi w dzialania wojenne i - co trzeba bardzo wyraznie podkreslic - nie byly nigdy zaatakowane, bombardowane i okupowane przez Stany Zjednoczone, zdolaly odrzucic komunizm bez masowych walk lub masowych aktow przemocy.

Ta wyrazna lekcja, wyraznie nie jest lekcja akceptowana przez fantastyczny mit, wedlug ktorego amerykanska potega militarna i upor zakonczyly zimna wojne. W rzeczywistosci najwiekszym amerykanskim wkladem w obalenie komunizmu byla sila amerykanskich idealow wolnosci indywidualnej i ograniczonej roli rzadu, oraz wytrwalosc pokojowej, spolecznosci obywatelskiej Stanow Zjednoczonych, ktora sluzyla jako natchnienie dla milionow za rzelazna kurtyna. To natchnienie bez watpienia zmieniloby sie w rozczarowanie, gdyby Polska - a po niej Czechoslowacja, Wegry i Zwiazek Sowiecki poznaly druga strone Ameryki: naloty dywanowe, bomby atomowe, okupacje.

W Polsce komunizm zakonczony byl pokojowo. Rzad przyznal, ze miliony ludzi glodowaly, a planowanie centralne nie bylo w stanie zaspokoic ich podstawowych potrzeb i ambicji. Opozycja kierowana duchowymi naukami papieza Jana Pawla II i kosciola katolickiego wybrala protesty, strajki i demonstracje. Krotko mowiac - pokojowe nieposluszenstwo obywatelskie i otwarty dialog z rzadem komunistycznym. Ten proces nie obyl sie oczywiscie bez tragicznych momentow gwaltow i przemocy. Jednak nawet wtedy, gdy komunisci wprowadzili stan wojnenny i zaczeli zamykac opozycjonistow, nie bylo masowych nawolywan do gwaltownej rewolucji. Gdy komunistyczne czolgi strzelaly do protestujacych robotnikow, nie bylo masowych nawolywan do gwaltownej rewolucji. Gdy komunisci zamordowali powszechnienie znanego ksiedza, ktorego kazania i zycie byly natchnieniem do antykomunistycznego oporu, nie bylo masowych nawolywan do gwaltownej rewolucji. Zamiast tego, ruch opozycyjny - choc czesto podzielony w sprawach konkretnych celow i taktyk - zjednoczony byl zawsze pod jednym wzgledem: to byl ruch pokojowy.

W koncu negocjacje, dialog i - przede wszystkim - polityczne umiarkowanie po obu stronach, doprowadzily do slynnych rozmow "okraglego stolu" pomiedzy rzadem komunistycznym i opozycja. Te negocjacje doprowadzily bezposrednio do pierwszych od czasow poprzedzajacych na dlugo druga wojne swiatowa, wolnych i demokratycznych wyborow, a w koncu do zakonczenia komunizmu w Polsce.

Dzis, w dziewietnascie lat po zakonczeniu komunizmu w Polsce, historycy i krytycy zaangazowani sa w gorace debaty i spory na temat tamtych czasow. Czlonkom rzadu komunistycznego i opozycji solidarnosciowej stawiane sa zarzuty bledow i gaf, kolaboracji z wladzami sowieckimi, klamstw, rabunkow, kradziezy i wielu, wielu innych. Ta fala krytycznego rewizjonizmu jest oczywiscie produktem ubocznym poczatku wolnego spoleczenstwa, o ktorym ludzie marzyli dziewietnascie lat temu - spoleczenstwa w ktorym policja nie przyjdzie zamknac nikogo za wyrazanie swych mysli, spoleczenstwa ktore otwarcie akceptuje, ze nie ma czegos takiego jak jednolite pojmowanie historii.

Nikt jednak nie wydaje sie zauwazac pewnej uderzajacej i niebezpiecznej roznicy pomiedzy niedawna przeszloscia i terazniejszoscia, a mianowicie tej, ze idea pokojowej akcji politycznej - idea wyznawana przez nieomal wszystkich podczas zmagan z komunizmem - dzis nie jest wyznawana przez nikogo. Po terrorystycznach atakach 9/11, Polska natychmiast oddala swe sily zbrojne do dyspozycji Stanow Zjednoczonych i od tego czasu czynnie uczestniczy w wojnie z Irakiem i Afganistanem. Jest tak pomimo faktu, ze papiez Jan Pawel II - w dalszym ciagu zyjacy przed wybuchem wojny irackiej - wypowiadal sie otwarcie przeciwko wojnie i uczynil jasnym, ze problemy miedzynarodowe nie powinny byc rozwiazywane przez uciekanie sie do masowych aktow przemocy.

Pokojowe przeslanie Jana Pawla II nie znalazlo posluchu w Polsce. Moze sie to wydac szokujacym, ale tak wlasnie bylo. Dlaczego? Odpowiedz ujawnia ohydna prawde o polskiej psychice narodowej. Oczywiscie gdy mowimy o czyms tak abstrakcyjnym jak "psychika narodu" lub "charakter narodu", to nalezy pamietac, ze mowimy o ogolnikach graniczacych ze stereotypami, ze faktycznie nie ma czegos takiego jak "psychika narodu", poniewaz "narod" jest zaledwie tworem historycznym - tak jak i sama "etnicznosc." Nie mniej jednak warto czasem posluzyc sie archetypem "psychiki narodu" by wyjasnic pewne tendencje w popularnym mysleniu i dzialaniu, to znaczy w polityce. Co zatem w polskiej psychice narodowej sprawia, ze caly narod inspirowany przez papieza Jana Pawla II wystrzegal sie jakichkolwiek form przemocy w swych wewnetrznych zmaganiach z komunizmem, ale sprawia jednoczesnie, ze ci sami ludzie ignoruja tego samego papieza i uroczyscie oferuja swe poparcie i sily zbrojne wojnie w Iraku i Afganistanie - nawet na dlugo po tym, gdy okazalo sie, ze causus belli rozpoczecia wojen przeciwko obu tym krajom byl klamstwem?

Odpowiedz jest prosta i smutna zarazem: nacjonalizm. Nacjonalizm dyktowal ze Polacy - wszyscy Polacy - nawet jesli byli czlonkami komunistycznej tajnej policji, nawet jesli prowadzili czolgi probujace miazdzyc strajkujacych stoczniowcow, nawet jesli wspolpracowali z Moskwa, to w dalszym ciagu - w koncowym rozrachunku - byli Polakami. Niewinne i proste slowa Lecha Walesy, ktory powiedzial niegdys, ze robil wszystko co tylko mogl, by uspokajac robotnikow ktorym przywodzil, zeby "Polacy nie podniesli reki przeciwko Polakom" nabieraja nagle ponurego tonu. Papiez Jan Pawel II wystepowal przeciwko przemocy dlatego, ze w pierwszym rzedzie wierzyl w uniwersalnosc prawa do zycia wszystkich istot ludzkich, a przemoc wobec ludzkiej istoty jest krancowym zaprzeczeniem prawa do zycia. W polskiej praktyce wyglada jednak na to, ze polski nacjonalizm uczynil latwym stosowanie przez Polakow nauk papieza wobec swych rodakow, przy kompletnym lekcewazeniu ich wobec cudzoziemcow. Skutkiem tego jest polityka zagraniczna. Prawdopodobnie dlatego tez pacyfizm papieza Benedykta XVI jest ignorowany - w koncu Benedykt jest Niemcem.

Podczas gdy nie ma usprawiedliwienia dla takiej linii rozumowania, to istnieje oczwiscie wytlumaczenie jej. Polska mitologia narodowa jest wysoce nacjonalistyczna i koncentruje sie wokol obrazu Polski - kraju prawych ludzi - nieustannie krzywdzonej przez historie, nieustannie napadanej i podbijanej przez innych. Ta mitologia narodowa wpajana jest poczawszy od kontrolowanych przez rzad szkol podstawowych. Przypomina mi sie wspanialy przyklad z lekcji myzyki w siodmej klasie, gdy spiewalismy patriotyczne piesni ze slowami mowiacymi: "Nie bedzie Niemiec plul nam w twarz" i ze "Rosjanie nigdy nie beda" robic czegos zlego, a czego nie nie moge juz sobie przypomniec. Kiedy zwrocilem mojemu nauczycielowi uwage, ze piesn jest rasistowska, bo obarcza zbiorowa wina wszystkich Niemcow i Rosjan za historyczne zlo popelnione przez pewne konkretne rzady, to uslyszalem, ze mam sie zamknac. Bedac nieczystym etnicznie powinienem byl oczywiscie zrozumiec, ze najlepsza rzecza jaka moglbym zrobic, byloby samobojstwo - w koncu jestem Polakiem, Niemcem, (sowieckim) Gruzinem i Amerykaninem. Powinienem nienawidzic siebie za wszystko co uczynilem sobie na przestrzeni dziejow.

Tak jak slusznie ukazuje to Pat Buchanan w swej niedawnej ksiazce bedacej nowa ocena Churchilla, przed druga wojna swiatowa Polska byla rzadzona przez junte wojskowa, ktora doszla do wladzy po krwawej (aczkolwiek krotkiej) wojnie domowej, podczas ktorej "patriotyczni" Polacy zagarneli wladze, zawiesili konstytucje, napisali nowa narodowo-socjalistyczna konstytucje i skonsolidowali cala wladze w rekach marszalka Pilsudskiego, ktory z wyjatkiem tego ze mial wieksze niz Hitler wasy, nie roznil sie od niego ani prezencja, ani filozofia polityczna. W zwiazku z tym Polacy ochoczo podjeli sie wykrojenia kawalka Czechoslowacji, po tym gdy nazistowskie Niemcy zatakowaly ja w 1938. Jednak pozniej krzyczeli "faul" gdy sami zostali napadnieci przez Niemcow i Sowietow w 1939.

Jednak gdyby takie oceny prezentowne byly przez polskich politykow, historykow lub komentatorow, to nazwano by ich sympatykami nazizmu jesli nie czyms gorszym. Pilsudski po dzis dzien jest bohaterem narodowym, a tragicznym i ironicznym zdarzeniem losu, polskie swieto niepodleglosci obchodzone jest dokladnie w tym samym dniu, gdy zachod oplakuje smierc zachodniej cywilizacji - Armistice Day. 11 listopada 1918 przyniosl ostateczny koniec bezsensownej rzezi w pierwszej wojnie swiatowej, ktora spustoszyla Europe i utorowala droge do jeszcze krwawszej drugiej wojny swiatowej, potepionej przez poete T.S. Eliota jako symbol deprawacji w jakiej zachod utonal. Ten dzien swietowany jest w Polsce. Nikt w Polsce nawet przez moment nie pomysli o milionach zamordowanych w bezsensownych wojnach pozycyjnych, o wprowadzanych coraz okropniejszych broniach (np. gaz musztardowy), o masowych rzeziach i histerycznej glupocie, ktora poslala miliony ludzi na smierc doslownie za nic.

Wszystkie te przerazajace konsekwencje pierwszej wojny swiatowej sa w Polsce kompletnie ignorowane, bo Polska byla najwiekszym beneficjantem samobojstwa zachodu podczas tej wielkiej wojny. Polska otrzymala w Versailles status niepodlego panstwa. Wedlug polskiej narodowej mitologii to wlasnie bylo jedyna rzecza ktora ma znaczenie. Reszta - wszystkie te "okropnosci pierwszej wojny swiatowej" - to tylko refleksja. Marszalek Pilsudski byl oczywiscie dzielnym tworca Polski, ktory zapewnil jej w Versailles niepodleglosc i dzieki temu, pomimo pozniejszego zapewnienia sobie wladzy dyktatorskiej, ograniczenia demokratycznosci wyborow i przewodzenia w tworzeniu narodowo-socjalistycznego panstwa polskiego stawiany jest na cokolach. Koniec koncow byl Polakiem, a bycie Polakiem oczyszcza z wszystkich grzechow.

Z drugiej strony bycie Irakijczykiem lub Afganczykiem czyni czlowieka nie godnym uwagi. Polscy zolnierze demonstrujac wyraznie, ze potrafia dorownac United States Army we wszystkich okrucienstwach jakie moze ona popelnic, zastrzelili meznie kobiety i dzieci w afganskiej wiosce Kandaharu. Polacy oburzajacy sie swiecie na krzywdy doznane z reki historii, na to ze "wielkie mocarstwa" ignorowaly czesto wole Polski i postanowily pokrajac ja przy nadarzajacej sie okazji, wydaja teraz rozkoszowac sie szansa odbicia sobie wlasnych krzywd, poprzez uczestnictwo w inwazji i zniszczeniu dwu obcych krajow. Przez angazowanie sie w czerpanie zyskow z kolonializmu i militarnego awanturnictwa, Polacy staja sie wreszcie szanowanymi czlonkami spolecznosci europejskiej. Polski minister obrony narodowej stwierdzil niedawno, ze w sumie Polska "zarobila kupe pieniedzy" pomagajac w napasci i podboju Iraku.

Tak - to prawda. Oto symbol deprawacji w jakiej utonal narod, ktory wydal kogos takiego jak Jan Pawel II. Czlonkowie rzadu polskiego - zarowno otwarcie jak i nieoformalnie - mowia, ze wojna iracka to byla dobra fucha, dojna krowa, ze chodzilo tylko o zysk. To wedlug ich rozumowania usprawiedliwia wojne. Oni wcale nie probuja - tak jak robia to Amerykanie - udawac, ze celem wojny bylo zaprowadzenie demokracji i zapewnienie praw i swobod Irakijczykom. Nie szukaja tez nieustannie powiazan pomiedzy Saddamem i Al Queda. Przedstawiciele rzadu Polski - kraju ktory czesto byl pustoszony i pladrowany przez innych dla zysku, mowia teraz o tym ile skarb panstwa uzyskuje z pladrowania Iraku i Afganistanu. Jednoczesnie polscy zolnierze widza wojne jako swietna - choc ryzykowna - okazje szybkiego zarobienia pieniedzy.

Majac to na uwadze, przejdzmy teraz to zagadnienia wojny rosyjsko-gruzinskiej. Polska stanela oczywiscie po stronie Gruzji. Jednak podczas gdy Amerykanie starali sie by nie potepiac zbytnio "nadmiernej" reakcji Rosji na gruzinska inwazje Poludniowej Osetii, a przez to lagodzic ja nawolujac jednoczesnie do ogolnego zawieszenia dzialan zbrojnych i nalegajac na poszanowanie integralnosci terytorialnej Gruzji, to Polska bez ogrodek stanela za Gruzja. Wyglada na to, ze polski rzad zwyczajnie nie ma zamiaru wziac pod uwage mozliwosci, ze ludzie w Poludniowej Osetii nie chca byc rzadzeni przez Gruzje, ze woleliby raczej byc niepodleglymi i zawierac wlasne sojusze - byc moze nawet z Rosja. Rzad polski odmawia tez traktowania tego, lub innych zagadnien polityki swiatowej jako czysto teoretycznej sprawy. Jesli zestawi sie ten fakt z nadchodzacym zainstalowaniem w Polsce tarczy antyrakietowej, oraz trwajacym zbrojeniem i ekspansja polskich sil zbrojnych, to staje sie jasnym, ze polska polityka zagraniczna moze byc ujeta slowami nowego - mego wlasnego pomyslu - zawolania bojowego: "Oh me! Me! Shoot me!"

Ta polityka zagraniczna zapoczatkowana przez niedawne polskie rzady i kontynuowana dzisiaj, podsumowana moze byc jako wyznawanie nastepujacych dogmatow:

1. Wojna jest zmaganiem pomiedzy zlem i dobrem, a Polska konsekwentnie musi stac po stronie dobra.

2. Poglad ze sama wojna jako taka jest zlem, jest zwyklym realtywizmem moralnym.

3. Wojny sa oczywiscie dochodowymi, ale tylko stojacy po stronie dobra maja prawo do zysku - i slusznie!

4. Polska musi koniecznie brac udzial we wszystkich zbrojnych konfliktach, gdziekolwiek nie mialyby one miejsca.

5. Nalezy oczekiwac skrycie, ze w odpowiedzi na angazowanie sie w konflikty zbrojne na calym swiecie, Polska sama zostanie w koncu ponownie zaatakowana, co stworzy calemu pokoleniu Polakow szanse patriotycznego bronienia ojczyzny!

Krotko mowiac, jest to polityka zagraniczna, ktora nie tylko jest sprzeczna wolnoscia i pokojem, ale tez kompletnie ideologicznie a nawet masochistycznie przeciwna pojeciu pokojowego wspolistnienia. Jestem pewny, ze dzis wielu szwajcarskich uczonych debatuje kto ma racje - Gruzja czy Rosja. Jestem tak samo pewny, ze obie strony debaty chociaz roznia sie zapewne w swych ocenach wojny zgadzaja sie, ze Szwajcaria nie powinna miec z tym nic wspolnego. Polska natomiast stosownie do swej narodowej mitologii powinna brac udzial we wszystkim.

Liczni komentatorzy podkreslaja, ze ryzykowanie przez Stany Zjednoczone zaglady nuklearnej swego wlasnego narodu w zwiazku z militarnym awanturnictwem gruzinskiego prezydenta jest niedorzecznoscia, ale jest to wlasnie tym do czego wioda liczne wiklajace nas sojusze globalne. Ironia jest, ze polscy politycy krytykuja reakcje Niemiec, Francji i Anglii na konflikt gruzinsko-rosyjski jako niezmiernie powolne. Nic dziwnego. Ostatni raz glowne mocarstwa Europy zareagowaly szybko na mala wojne w 1914, kiedy to malenkie panstwa balkanskie toczace bezsensowne walki etniczne, wciagnely w to swych wiekszych sojusznikow i nagle cala Europa zaczela rozlewac ogromne ilosci krwi w zwiazku z drobnym sporem Serbow, Chorwatow i Bosniakow. Moze wiec z retrospekcji dobrze jest, ze panstwa europejskie nie traktuja juz swych zobowiazan wojskowych tak doslownie. Dobrze zapewne, ze zamiast palic sie do wojny, zadaja najpierw klopotliwe pytania i domagaja sie zawieszenia broni, gdy jest oczywistym, ze to nie Marsjanie wyladowali i promieniowaniem spalaja noworodki, ale raczej ulomni ludzie wpakowali sie sami w konflikt zbrojny.

Polska nie chce probowac tego rodzaju rozumowania, poniewaz dopuszcza ono zaprzeczanie polskiej narodowej mitologii, dopuszcza ze nawet samorzadne ludy sklonne sa do aktow tyrani i agresji, dopuszcza ze cechy rasowe nie czynia narodu prawym, dopuszcza wreszcie ze sam rzad - nie tylko zawodowy rzad, ale nawet "samorzad" potrafi byc problemem - tyglem podlosci i nieprawosci, ktory musi byc nieustannie trzymany pod kontrola czujnych ludzi.

Nade wszystko Polska nie potrafi myslec w ten sposob, bo zaczyna dopiero teraz doswiadczac kulturowej rewolucji, ktora przeszla przez zachod w latach szescdziesiatych i siedemdziesiatych. Pierwszy raz od stuleci Polacy maja swoj wlasny rzad i swoj wlasny wolny i niepodlegly kraj. Nic wiec dziwnego, ze nie potrafia jeszcze wyobrazic sobie do czego posuwac sie moze ich wlasny rzad oklamujac ich, okradajac i skladajac ich dzieci na oltarzu swych patologicznych ambicji. Polacy nie wyobrazaja sobie powtorzenia za Jeffersonem "Kocham moj kraj, ale obawiam sie mego rzadu" - przynajmniej nie teraz jeszcze.

Jednak powoli - po tym jak informacje o istnieniu w Polsce osrodkow gdzie CIA torturowala wiezniow, o okrucienstwach popelnianych przez polskie sily zbrojne na cywilnej ludnosci Afganistanu i nieprzerwany strumien wewnetrznych politycznych skandali, ktore sa norma w kazdej demokracji podkopuja powszechna wiare w rzad - zmieni sie polska psychika narodowa. Mit o bezgrzesznej i prawej Polsce - zawsze krzywdzonej, ale nigdy nie czyniacej krzywdy - ustapi miejsca rzeczywistosci o drobnych politykach probujacych robic kariery kosztem pokoju i dobrobytu innych narodow. Albo tak bedzie, albo gore wezmie tlacy sie zawsze pod powierzchnia otwarty nacjonalizm i szowinizm, pretensje do Rosji, Niemiec i przeklinanie ich nie za barbarzynskie podbijanie innych, ale za bezczelnosc nie pozwolenia na bycie podbitymi przez Polske.

Nie swiadczy to wcale, ze Rosjanie mieli racje podzegajac Gruzje do wojny - nawet jesli to bylo w obronie Poludniowej Osetii. Nie swiadczy to wcale, ze Irak rzadzony przez Baath byl wzorowym spoleczenstwem. Nie swiadczy to wcale, ze Talibowie byli wspanialymi ludzmi. Nie zapominajmy jednak, ze Gruzja byla agresorem, ktory strzaskal krochy i niedoskonaly pokoj, ze Saddam Hussein popelnial swe zbrodnie z pomoca Stanow Zjednoczonych, ze Talibowie byli w Texasie honorowymi goscmi Georga W. Busha tak dlugo, jak dlugo sklonni byli do prowadzenia interesow z amerykanskimi firmami naftowymi. Mowiac krotko - nie zapominajmy, ze polityce nie ma czegos takiego jak "dobry rzad" w jednym kraju, w przeciwienstwie do "zlego rzadu" w innym, bo wszystkie rzady z natury sa tylko sila - ogniem, ktory musi byc powstrzymywany i tlumiony przez ludzi dobrej woli.

Byc moze Polska zrobilaby dobrze pomyslawszy o Szwajcarii - europejskim kraju otoczonym przez historycznie agresywne i wrogie panstwa, a ktory wybral neutralnosc, handel i pokojowe stosunki ze wszystkimi z nich. Jednak by to zrobic, Polacy musza najpierw pozbyc sie swej patologicznej nacjonalistycznej psychiki, zeby znow nie stac sie uczestnikami wojny, ktora zakonczy sie ich wlasna zaglada.

Peter S Rieth

Oh, Me! Me! Shoot Me!
A Summary of Contemporary Polish Foreign Policy

Autor jest amerykanskim obywatelem urodzonym w Polsce.

======================================================

Uwaga:

Komentarze na temat tresci artykulu adresowac mozna do autora
Peter S Rieth
psrieth@gmail.com

lub administratora LewRockwell.com
egarris@lewrockwell.com